Leerproblemen en hoogbegaafdheid

Over hoogbegaafdheid bestaan behoorlijk wat vooroordelen. Zo bestaat er niet zoiets als dé hoogbegaafde leerling, maar zijn er verschillende subtypen te onderscheiden. Zo vind je onder hoogbegaafde kinderen de succesvolle leerlingen, maar ook de uitdagers (de kinderen die een ‘machtsspel’ aan lijken te gaan met hun docent), de onderduikers (de kinderen die wanhopig proberen om maar ‘normaal’ te zijn en vooral niet op te vallen of uit te blinken), de dropouts (gekwetste en boze kinderen, van wie vaak pas achteraf -op volwassen leeftijd- blijkt dat ze hoogbegaafd zijn) en de leerlingen met leerproblemen. Deze leerproblemen worden, anders dan bij ‘gewone’ kinderen, vaak niet tijdig onderkend of aangepakt: wie hoogbegaafd is, zou immers geen moeite moeten hebben om de leerstof onder de knie te krijgen, wordt er dan gedacht. De afgelopen jaren is er gelukkig meer aandacht gekomen voor de samenhang tussen hoogbegaafdheid en leerproblemen.

Disharmonisch intelligentieprofiel

Veel hoogbegaafde kinderen blijken een disharmonisch intelligentieprofiel te hebben, met uitgesproken sterktes en zwaktes. Zo zijn er leerlingen die vrijwel briljant presteren op het gebied van taalvaardigheden, maar op wiskundig vlak nooit verder komen dan een dikke onvoldoende. Reageert men hierop met onbegrip (“je kan het best, je bent immers zo slim, je moet er gewoon iets meer moeite voor doen”), dan kan het kind gaan twijfelen aan zichzelf en op die manier een negatief zelfbeeld ontwikkelen. Ook het gevaar van een depressie ligt dan op de loer.

Het omgekeerde komt ook voor: het hoogbegaafde kind is uitermate sterk op vlakken die rekenkundige, analytische of ruimtelijke vaardigheden vereisen, maar blijkt niet in staat om zelfs de eenvoudigste spellingsregels toe te passen. Ook kan het kind achterblijven qua leestempo of moeite hebben met het beantwoorden van meerkeuzevragen. Vaak (maar niet altijd!) blijkt er in dat geval sprake van dyslexie.

Kenmerken van hoogbegaafdheid

Ondanks het feit dat er niet zoiets als dé hoogbegaafde bestaat, zijn er wel een aantal eigenschappen die kenmerkend zijn voor hoogbegaafde kinderen. Zo zijn deze kinderen vaak al vanaf hun vroegste jeugd leer- en nieuwsgierig aangelegd en willen van alles het hoe, waar, wat en waarom weten. Ook hebben zij brede interesses, een uitstekend geheugen en een bijzonder, niet bij hun kalenderleeftijd passend, gevoel voor humor. Ook hun taalgebruik wijkt af van dat van leeftijdsgenoten.